Basın açıklaması: Acil dağıtım için

Şüpheli Ilısu Barajı Projesi tekrar gündemde: Türk barajları AB standartlarını ve insan haklarını ihlal ediyor.

İrlanda Ulusal Üniversitesi, Galway ve Kürt İnsan Hakları Projesi’nin [1] yeni yayınladığı rapora göre, Güneydoğu Anadolu’da, Ilısu barajı projesini de kapsayan büyük baraj planları kültürel ve çevresel haklar üzerindeki kötü etkisine rağmen ilerleyebilir.

Rapor Munzur, Dicle ve Büyük Zap Nehirleri için planlanan hidroelektrik barajı projeleriyle ilgili yeni deliller sunuyor. Ulusal İrlanda Üniversitesi, Galway Arkeoloji bölümünde öğretim görevlisi Maggie Ronayne tarafından yazılan ve bölgeye giden gerçekleri araştırma heyetinin bulgularını ortaya koyan rapor, arkeolojinin, projeden etkilenecek binlerce köylünun taleplerini  nasıl destekleyebileceğini gösteriyor. Bölgede yaşanan çatışmalar nedeniyle zaten yerinden edilmiş ve geri dönmek isteyen bu insanların çoğuna baraj projeleri ile ilgili hiçbir şekilde danışılmadığı açık. En az fikri alınan kesim olmalarına rağmen, özellikle kadınlardan ve kadın örgütlerinden gelen kuvvetli tepki, projelerin kendileri ve sorumlu oldukları insanlar üzerindeki kötü etkisine karşı, muhalif tepkilerden birisi.

Baraj rezervuarları uluslararası öneme sahip yüzlerce, belki de binlerce antik sitenin, türümüzün kökenlerinin, tarımın başlangıcının, ve Roma ve Asur medeniyetlerinin kanıtlarını sular altında bırakacak.

Kürtlerin, Ermenilerin, Süryanilerin ve son yüzyıllarda diğer kültürlerin mirası, Hıristiyanlık ve İslam için kutsal ve bazıları hala kullanımda olan, kimisi 1000 yıl öncesinden kalmış mekanlar baraj sularının altında kalacak.

Raporun yazarı Maggie Ronayne’e göre: “Bu barajların parçası olduğu GAP projesi bütün insanlığa ait mirası ortadan kaldırıyor ve en temel profesyonel standartları ihlal ediyor. Projeyi gerçekleştiren şirketler ve hükümet projenin ortaya çıkaracağı sonuçları görmezden geliyor: Farklı kültür ve inançların mirasının yıkımının gerçekleştiği ve şiddetli kültürel baskı tarihine sahip bir ülke olan Türkiye’nin Kürtlerin ve diğer etnik toplulukların kültürel hakları alanında gösterdiği ilerleme son yıllarda inceleme altındaydı. AB bu kültürel yıkımı bu bağlamda düşünmeli ve ele almalı. Raporun en önemli bulgularından biri; şirketlerin bir araya gelerek çoğunluğu Kürt 78.000 kişiyi yerinden edecek, itibarını yitirmiş, Suriye ve Irak’a olan akıntıyı kesme ihtimali olan  Ilısu projesini inşa etmek için yeni bir konsorsiyum oluşturmuş olmaları. Bu planla, Kürtler için kültürel değeri büyük, uluslararası arkeolojik öneme sahip antik Hasankeyf kenti, Başbakan’ın ve inşaatı yapacak olanların söz vermesine rağmen korunamayacak. Her halükârda Ilısu’nun kültürel etkileri bu çok önemli antik kentinkinden daha büyük. 2000’den 2002’ye kadar kampanyalar, insan hakları ve çevreci gurupların ve projeden etkilenecek olan insanların çabaları, Ilısu plânlarında ve proje dokümanlarındaki köklü yanlışları teşhir etti, örgütleri etkiledi ve şirketlerin oluşturduğu son birliğin dağılmasına katkıda bulundu. Buna rağmen şu an için projenin temeli esasen ayni kalmakta.

Kurt İnsan Hakları Projesinin yetkilisi Kerim Yıldız raporu şöyle yorumlamakta: “Türk Hükümeti Ilısu Projesinden dersini almamış gibi görünüyor: Rapor gösteriyor ki uluslararası hukuk ve standartlara sadık kalınmamıştır. Özellikle AB standartları bu projelerin hiçbiriyle örtüşmemektedir. Çalışma aynı zamanda gösteriyor ki bazı ilerlemeler ve yasal reformlar olmasına rağmen işkence devletin bir yönetim aracı olarak hala sürmekte. İnsanların barajla ilgili fikrinin sorulacağı atmosfer bu ise, şimdiden söyleyebiliriz ki halkın yararına olacak bir sonuç çıkması ihtimal dışı. Bu çalışmada incelenen GAP gelişme projesi Türkiye’nin AB’ye giriş süreciyle ilgili ciddi sorular ortaya atıyor.

İletişim:

Maggie Ronayne, Ulusal İrlanda Üniversitesi, Galway, Arkeoloji Bölümü
Tel: 00 353 91 493701 veya 00 353 (0) 87 7838688 (cep)
e-posta: maggie.ronayne@nuigalway.ie

Kerim Yıldız, Kurt İnsan Hakları Projesi, Londra
Tel: +44 0207 287 2772
e-posta: khrp@khrp.org www.khrp.org

(Lütfen not ediniz; e-posta adreslerimiz değişti)

 

Not [1]: “Güneydoğu Türkiye’de Büyük Barajların Kültür ve Çevre Üzerindeki Etkileri: 

Gerçekleri Araştırma Heyeti Raporu” (ISBN 1900175 80 0)

İsteme adresi: Kürt İnsan Hakları Projesi, Londra, Tel: +44 0207 287 2772 veya Ulusal İrlanda Üniversitesi, Galway, Arkeoloji Bölümü, Tel: 00 353 91 493701, www.nuigalway.ie

home